Przygotowana likwidacja – czym jest i kto może na niej skorzystać ?

Przygotowana likwidacja określana z języka angielskiego jako Pre-packaged bankruptcy (albo w skrócie Pre-Pack) jest instytucją prawną, która pojawiła się w polskim porządku prawnym wraz z wejściem w życie ustawy Prawo Restrukturyzacyjne i dodaniem działu VII (art. 56a i nast.) do ustawy Prawo Upadłościowe (PrUp). Rozwiązanie to umożliwia podjęcie próby sprzedaży całego przedsiębiorstwa lub jego zorganizowanej części na warunkach ustalonych przed złożeniem wniosku o ogłoszenie upadłości, które następnie zostają zatwierdzone przez sąd. Rozwiązanie to jest szczególnie korzystne w odniesieniu do przedsiębiorstw, których zdolność do generowania przychodów wynika w dużej mierze z wartości niematerialnych (tzw. goodwill), a co za tym idzie rzeczywista wartość takiego przedsiębiorstwa nie jest odzwierciedlona w samej wycenie aktywów.

Tytułem przykładu można wyobrazić sobie przedsiębiorstwo zajmujące się produkcją pralek, w którym istnieje kilka działów i zakładów produkcyjnych oraz monterskich. Wyobraźmy sobie, że pralki sprzedawane przez takiego producenta nie są popularne na rynku i mają opinię mało nowatorskich a zarazem nieatrakcyjnych w wyniku czego przedsiębiorstwo stało się niewypłacalne i wystąpiła konieczność złożenia wniosku o ogłoszenie upadłości. Wyobraźmy sobie również, że o ile pralki produkowane przez naszego producenta mają na rynku negatywną opinię, o tyle już same silniki tychże pralek słyną z niezawodności i wysokiej kultury pracy. Z tego powodu kupowane są również przez innych producentów pralek na świecie, którzy wykorzystują je w swoich produktach. Sytuacja ta wynika z doskonałej organizacji procesu produkcji silników, wykwalifikowanej kadry zaangażowanej w dział produkcji oraz nowoczesnej, wydajnej linii produkcyjnej i szeroko rozumianego know-how. To wszystko pozwala na uzyskiwanie wysokiej marży i zysku z działalności działu silników, jako jedynej jednostki organizacyjnej danego producenta. Nietrudno sobie wyobrazić, że w takiej sytuacji, wraz z pojawieniem się na rynku informacji o kłopotach przedsiębiorstwa znalazł by się chętny na wyodrębnienie i odkupienie działu produkcji silników jako zorganizowanej części przedsiębiorstwa z zastrzeżeniem, że inwestor byłby zainteresowany wyłącznie całym działem począwszy od jednostki odpowiedzialnej za projektowanie, poprzez zaopatrzenie, produkcję, na kontroli jakości kończąc. Z punktu widzenia inwestora nabycie takiej jednostki byłoby nieporównywalnie atrakcyjniejszym rozwiązaniem niż wykupywanie poszczególnych urządzeń wchodzących w skład linii produkcyjnej w toku licytacji oraz próba zatrudnienia u siebie pracowników upadłego, których praca i doświadczenie zapewniały najwyższą jakość produkcji. Można założyć, że przy działaniu w takim trybie nigdy nie udało by się odtworzyć w stu procentach warunków dotychczasowej produkcji i jakości produktów, a co za tym idzie – dotychczas generowanych zysków.

W omawianym przykładzie nie ulega wątpliwości, że sprzedaż zorganizowanej części przedsiębiorstwa pozwalałaby na uzyskanie wyższej ceny, niż wyprzedawanie poszczególnych aktywów, taka transakcja pozwoliłaby na zaspokojenie wierzycieli w większym stopniu, co jest nadrzędnym celem postępowania upadłościowego. Jednocześnie rozwiązanie to pozwala na zachowanie integralności przedsiębiorstwa lub jego wydzielonej części, co jest niewątpliwie korzystne dla obrotu gospodarczego, szczególnie z perspektywy jego pracowników i kontrahentów.

Jak wspomniano już wcześniej, warunki sprzedaży przedsiębiorstwa lub jego zorganizowanej części podlegają zatwierdzeniu przez sąd. W związku z tym art. 56a ust. 3 nakłada na dłużnika obowiązek dołączenia do wniosku o zatwierdzenie warunków sprzedaży opis i oszacowanie wartości składników objętych sprzedażą sporządzonych przez biegłego sądowego. Rozwiązanie to pozwala z jednej strony na uzyskanie przez sąd wiarygodnej informacji o wartości rynkowej przedmiotu sprzedaży w celu potwierdzenia, że sprzedaż nie jest dokonywana poniżej wartości rynkowej (a więc z pokrzywdzeniem wierzycieli). Jednocześnie fakt dołączenia takiego oszacowania do wniosku o zatwierdzenie sprzedaży, który towarzyszy wnioskowi o ogłoszenie upadłości, pozwala na oszczędzenie czasu, który byłby konieczny do sporządzanie wyceny dopiero na polecenie sądu w toku postępowania. W przypadku gdy cena sprzedaży jest wyższa niż cena oszacowania, a jednocześnie jest wyższa niż kwota, którą można by uzyskać w postępowaniu upadłościowym przeprowadzając likwidację na zasadach ogólnych, przy uwzględnieniu konieczności poniesienia kosztów postępowania w tym zakresie, sąd zobowiązany jest do zatwierdzenia sprzedaży (art. 56c PrUp).

Warto zaznaczyć, że wydając postanowienie o zatwierdzeniu sprzedaży sąd jest związany ceną sprzedaży oraz osobą nabywcy, jednakże w przypadku, gdy sądowi przedłożono kompletny projekt umowy sprzedaży, w pozostałym zakresie sąd może posiłkować się postanowieniami takiej umowy, choć nie jest do tego zobowiązany. Sąd wydaje postanowienie o zatwierdzeniu warunków sprzedaży wraz z postanowieniem o ogłoszeniu upadłości, po czym umowa zostaje zwarta w imieniu spółki przez syndyka w terminie 30 dni od daty uprawomocnienia się takiego postanowienia.

Podsumowując, wprowadzenie do polskiego obrotu prawnego instytucji przygotowanej likwidacji należy uznać za rozwiązanie korzystne dla obrotu prawnego. Z jednej strony umożliwia uzyskanie wyższego poziomu zaspokojenia wierzycieli, z drugiej zaś ułatwia przeprowadzenie procesu likwidacji w sposób sprzyjający zachowaniu ciągłości działalności przedsiębiorstwa lub jego części.