Najczęściej zadawane pytania


Co należy rozumieć przez pojęcie upadłości konsumenckiej?

Tak zwana upadłość konsumencka jest postępowaniem sądowym dla osób fizycznych nieprowadzących działalności gospodarczej (konsumentów), które stały się niewypłacalne Przedmiotowe postępowania ma na celu uwolnienie dłużnika od zobowiązań oraz jeżeli to możliwe zaspokojenie wierzycieli.

Najważniejsze plusy upadłości?

Oddłużenie, umorzenie postępowań egzekucyjnych oraz uzyskanie szansy, nowy start bez długów i wierzycieli, wykreślenie z krajowego rejestru dłużników.

Jaki jest sąd właściwy do ogłoszenia upadłości?

Zgodnie z art. 19 pkt 1. ustawy prawo upadłościowe sprawy o ogłoszenie upadłości rozpoznaje sąd właściwy dla głównego ośrodka podstawowej działalności dłużnika. W przypadku osoby fizycznej domniemywa się, że głównym ośrodkiem podstawowej działalności jest miejsce zwykłego pobytu tej osoby. Sądem upadłościowym jest sąd rejonowy – sąd gospodarczy.

Co nie wchodzi w skład zobowiązań podlegających umorzeniu?

Zgodnie z art. Art. 491 21. ustawy prawo upadłościowe „Nie podlegają umorzeniu zobowiązania o charakterze alimentacyjnym, zobowiązania wynikające z rent z tytułu odszkodowania za wywołanie choroby, niezdolności do pracy, kalectwa lub śmierci, zobowiązania do zapłaty orzeczonych przez sąd kar grzywny, a także do wykonania obowiązku naprawienia szkody oraz zadośćuczynienia za doznaną krzywdę, zobowiązania do zapłaty nawiązki lub świadczenia pieniężnego orzeczonych przez sąd jako środek karny lub środek związany z poddaniem sprawcy próbie, jak również zobowiązania do naprawienia szkody wynikającej z przestępstwa lub wykroczenia stwierdzonego prawomocnym orzeczeniem oraz zobowiązania, których upadły umyślnie nie ujawnił, jeżeli wierzyciel nie brał udziału w postępowaniu”.

Zagrożenia i minusy związane z ogłoszeniem upadłości konsumenckiej?

Likwidacja majątku, problemy z zaciągnięciem nowych zobowiązań w okresie trwania planu spłaty, konieczność dokonywania terminowych spłat w przypadku ustalenia planu spłat.

Jakie są koszty i opłaty sądowe związane z ogłoszeniem upadłości konsumenckiej?

Opłata od wniosku o ogłoszenie upadłości osoby fizycznej wynosi 30 zł. Jednakże należy zaznaczyć, iż w postępowaniu upadłościowym mogą również pojawić się koszty wynagrodzenia syndyka związane z likwidacja majątku upadłego. Jeśli zaś wnioskodawca pozostawia w masie upadłości jakikolwiek majątek wówczas koszty postępowania upadłościowego będą pokryte ze sprzedaży tego majątku, co jest zadaniem syndyka wyznaczonego w danej sprawie. Wysokość kosztów jest zawsze uzależniona od czasu trwania postępowania, a także wymiaru czynności podejmowanych przez syndyka. Zobowiązanie dłużnika może jednak zostać rozłożone na raty w ramach Planu Spłaty Wierzytelności. W przypadku umorzenia zobowiązań bez planu spłat dłużnik nie będzie pokrywał dodatkowych kosztów.

Co w sytuacji kiedy dłużnika nie stać na koszty i opłaty sądowe związane z ogłoszeniem upadłości konsumenckiej?

W tej sytuacji służnik może złożyć wniosek o zwolnienie z ponoszenia kosztów i opłat związanych z prowadzeniem postępowania o ogłoszenie upadłości.

Czy jest góry limit zobowiązań, które mogą zostać umorzone w postępowaniu o ogłoszenie upadłości osoby fizycznej?

Nie nie ma takich limitów.

Czy sąd pozostawia upadłemu jakieś środki do życia?

Tak. Sąd ustalając ewentualny plan spłat po ogłoszeniu upadłości bierze pod uwagę potrzeby upadłego oraz jego rodziny, a także jego możliwości zarobkowe i perspektywy zawodowe oraz zdrowotne.

Czy małżonkowie mogą razem złożyć wniosek o ogłoszenie upadłości?

Niestety ustawa prawo upadłościowe nie przewiduje takiej możliwości (więcej, odnośnik do artykułu)

Co jest głównym celem upadłości?

Głównym celem ogłoszenia upadłości jest oddłużenia dłużnika oraz umożliwienie „nowego startu”.

W przeszłości prowadziłem działalność gospodarczą, jaki okres po zamknięciu firmy mogę się starać o ogłoszenie upadłości konsumenckiej?

Po wykreśleniu działalności gospodarczej z CIDG i faktycznym zaprzestaniu prowadzenia działalności gospodarczej, nawet następnego dnia można złożyć wniosek o ogłoszenie upadłości konsumenckiej.

Czy będąc rolnikiem mogę ogłosić upadłość konsumencką?

Tak, pod warunkiem, że nie jest prowadzona działalność gospodarcza w tym zakresie.

Czy długi w Urzędach Skarbowym oraz w ZUS podlegają również umorzeniu w postępowaniu o ogłoszenie upadłości konsumenckiej?

Tak. Katalog zobowiązań niepodlegających umorzeniu został wymieniony w art. Art. 49121. ustawy prawo upadłościowe i jest to katalog zamknięty.

Czy upadłość konsumencka może być obowiązkowa?

Nie upadłość konsumencka jest prawem dłużnika, z którego może skorzystać z własnej woli i w dowolnym momencie po zaistnieniu przesłanek do ogłoszenia upadłości.

Czym jest upadłość konsumencka ?

Upadłość konsumencka jest instytucją umożliwiającą redukcje lub umorzenie zobowiązań osoby fizycznej nieprowadzącej działalności gospodarczej w przypadku zaistnienia niezawinionej niewypłacalności. Upadłość jest także przede wszystkim szansą, szansą na nowy start, na oddłużenie,na pozbycie się swoich zobowiązań oraz porozumienie się z wierzycielami i uchronienie części swojego dorobku.

Podstawowym celem upadłości jest oddłużenie wnioskodawcy oraz umożliwienie mu powrotu do normalnego funkcjonowania w społeczeństwie. W praktyce oznacza to, iż upadły nie zostaje bez środków do życia oraz przysłowiowego „dachu nad głową” w przypadku wejścia nieruchomości w masę upadłości. Sąd przeprowadzający upadłość może wydzielić upadłemu kwotę odpowiadającą przeciętnemu czynszowi najmu w tej samej lub sąsiedniej miejscowości za okres od 12 do 24 miesięcy. Na każdym etapie postępowania o upadłość Sąd bierze pod uwagę przede wszystkim możliwości zarobkowe upadłego, jego sytuację rodzinną oraz osobistą, a także dba o to, aby pozostawić upadłemu środki umożliwiające bieżące utrzymanie oraz wykonywanie pracy zarobkowej. W związku z powyższym istnienie możliwość aby w skład masy upadłościowej nie wchodził np. samochód, który jest narzędziem pracy oraz jedynym środkiem komunikacji umożliwiającym wykonywanie pracy zarobkowej upadłemu bądź też narzędzia, sprzęty służące do wykonywania pracy zarobkowej takie jak np. komputer, zestaw narzędzi, czy też fotel dentystyczny.

Podstawowym celem upadłości nie jest zaspokojenie wierzycieli. W wyjątkowych okolicznościach,gdy sytuacja osobista dłużnika w oczywisty sposób uniemożliwia mu dokonanie spłaty długów, sąd może umorzyć zobowiązania upadłego bez ustalania planu spłat.

Po skutecznym przeprowadzeniu postępowania upadłościowego Sąd z urzędu dokonuje wykreślenie upadłego z krajowego rejestru dłużników. Do istotnych zalet postępowania upadłościowego należy zaliczyć także możliwość spłaty tylko części długów, które zostaną rozłożone na raty, umorzenie postępowań egzekucyjnych, zawieszenie windykacji, możliwość uzyskania środków na wynajem lokalu mieszkalnego, czy porozumienia
z wierzycielami.

Warunki ogłoszenia upadłości konsumenckiej

Podstawową przesłanką ogłoszenia upadłości konsumenckiej jest niewypłacalność. Zgodnie z art. 10 Ustawy - Prawo upadłościowe (dalej pu) upadłość ogłasza się

w stosunku do dłużnika, który stał się niewypłacalny. Zgodnie z art. 11 pu dłużnik jest niewypłacalny, jeżeli „utracił zdolność do wykonywania swoich wymagalnych zobowiązań pieniężnych”. Przyjmuje się, iż dłużnik utracił zdolność do wykonywania swoich wymagalnych zobowiązań pieniężnych, jeżeli opóźnienie w wykonaniu zobowiązań pieniężnych przekracza 3 miesiące.

Następnie, analizując przesłanki ogłoszenia upadłości należy mieć na uwadze dyspozycje Art. 491 ustawy prawo upadłościowe, zgodnie z którym Sąd oddala wniosek o ogłoszenie upadłości, jeżeli dłużnik doprowadził do swojej niewypłacalności lub istotnie zwiększył jej stopień umyślnie lub wskutek rażącego niedbalstwa. Przez rażące niedbalstwo należy rozumieć np. lekkomyślne trwonienie majtku, zaciąganie zobowiązań w chwili, kiedy doszło już do wcześniejszej niewypłacalności, bądź dokonywanie transakcji o dużym ryzyku ekonomicznym.

Istotnym jest także, iż Sąd oddala wniosek o ogłoszenie upadłości, jeżeli w okresie dziesięciu lat przed dniem zgłoszenia wniosku w stosunku do dłużnika prowadzono postępowanie upadłościowe i zakończyło się w następujące sposoby:

a) jeżeli postępowanie to zostało umorzone z innych przyczyn niż na wniosek dłużnika;

b) ustalony dla dłużnika plan spłaty wierzycieli uchylono z uwagi na nierzetelne spłaty upadłego;

c) dłużnik, mając taki obowiązek, wbrew przepisom ustawy nie zgłosił w terminie wniosku o ogłoszenie upadłości;

d) czynność prawna dłużnika została prawomocnie uznana za dokonaną z pokrzywdzeniem wierzycieli – chyba że przeprowadzenie postępowania jest uzasadnione względami słuszności lub względami humanitarnymi.

Sąd także oddali wniosek o ogłoszenie upadłości, jeżeli w okresie dziesięciu lat przed dniem zgłoszenia wniosku w stosunku do dłużnika prowadzono postępowanie upadłościowe, w którym umorzono całość lub część jego zobowiązań, chyba że do niewypłacalności dłużnika lub zwiększenia jej stopnia doszło pomimo dochowania przez dłużnika należytej staranności lub przeprowadzenie postępowania jest uzasadnione względami słuszności lub względami humanitarnymi.

Ważnym jest także, aby podane przez dłużnika we wniosku informacje były zgodne z prawdą bowiem w przypadku ustalenia przez Sąd, iż dłużnik podał niezgodne z prawdą bądź niezupełne informacje wniosek dłużnika może podlegać oddaleniu. Dodać również należy, iż jeżeli niezgodność lub niezupełność nie są istotne lub przeprowadzenie postępowania jest uzasadnione względami słuszności lub względami humanitarnymi sąd uwzględni wniosek. Do takich przypadków może dojść np. w przypadku długotrwałej choroby dłużnika bądź wszelkich wypadków losowych, które pogłębiły niewypłacalność dłużnika.

Kto może skorzystać z dobrodziejstwa upadłości konsumenckiej?

Osoba starająca się o ogłoszenie upadłości, musi być osobą fizyczną i nie prowadzić działalności. Wniosku o ogłoszenie upadłości konsumenckiej nie mogą zgłosić wspólnicy spółek osobowych, jeżeli ponoszą odpowiedzialność za zobowiązania spółki bez ograniczenia całym swoim majątkiem. Do w/w podmiotów należy zaliczyć wspólników w spółce jawnej, partnerskiej oraz komplementariuszy w spółce komandytowej, odpowiedzialnych komplementariuszy w spółce komandytowo-akcyjnej, komandytariuszyi akcjonariuszy w spółce komandytowo-akcyjnej odpowiadających jak komplementariusze, a także osób fizycznych prowadzących na własny rachunek działalność zawodową, przedstawiciele wolnych zawodów. Również rolnicy, którzy nie prowadzą innej działalności gospodarczej bądź zawodowej mogą starać się o ogłoszenie upadłości konsumenckiej.

Nic nie stoi na przeszkodzie, aby wniosek o ogłoszenie upadłości konsumenckiej składały także osoby fizyczne, które wcześniej prowadziły działalność gospodarczą i wykreśliły ją po uprzednim zakończeniu prowadzenia z Centralnej Ewidencji i Informacji o Działalności Gospodarczej.

Rodzaje zobowiązań podlegających i niepodlegających umorzeniu w postępowaniu upadłościowym.

Istotą upadłości konsumenckiej jest oddłużenie, a nie zaspokojenie wierzycieli wobec czego, co do zasady, w ramach upadłości konsumenckiej może zostać umorzone prawie każde zobowiązanie pieniężne, takie jak np. zaległości podatkowe (ZUS,US), zobowiązania bankowe i pozabankowe, zobowiązania wynikające z uprzednio prowadzonej działalności gospodarczej, zaległości podatkowe, nieopłacone rachunki (energia elektryczna, gaz, telefon), zobowiązania czynszowe, czy też zobowiązania względem prywatnych osób.

Do zobowiązań nieumarzalnych w postępowaniu upadłościowym należy zaliczyć zgodnie z dyspozycją wynikającą z art. 491 (21)ust. 2 Pr.U.


a)zobowiązania o charakterze alimentacyjnym;


b) zobowiązania wynikające z rent z tytułu odszkodowania za wywołanie choroby, niezdolności do pracy, kalectwa lub śmierci;


c) zobowiązania do zapłaty orzeczonych przez sąd kar grzywny, a także do wykonania obowiązku naprawienia szkody oraz zadośćuczynienia za doznaną krzywdę;

d) zobowiązania do zapłaty nawiązki lub świadczenia pieniężnego orzeczonych przez sąd jako środek karny lub środek związany z poddaniem sprawcy próbie,
e) zobowiązania do naprawienia szkody wynikającej z przestępstwa lub wykroczenia stwierdzonego prawomocnym orzeczeniem;


f) zobowiązania, których upadły umyślnie nie ujawnił, jeżeli wierzyciel nie brał udziału w postępowaniu.

Warto dodać, iż powyższy katalog zobowiązań nieumarzalnych w postępowaniu upadłościowym wobec konsumentów jest katalogiem zamkniętym co oznacza, iż wszelkie inne zobowiązania podlegają ewentualnemu umorzeniu na skutek przeprowadzenia postępowania upadłościowego.

Upadłość konsumencka, a wcześniejsze prowadzenie działalności gospodarczej.

Osoba fizyczna prowadząca działalność gospodarczą w jakiejkolwiek formie prawnej może zaprzestać prowadzenia działalności i rozpocząć starania o ogłoszenie upadłości konsumenckiej. Od stycznia 2016 roku były przedsiębiorca może złożyć wniosek o ogłoszenie upadłości konsumenckiej choćby już następnego dnia po zakończeniu działalności gospodarczej. Ważne, aby te przedsięwzięcie nie pozostawiło po sobie żadnych zobowiązań. Niestety w większości przypadków prowadzenie działalności gospodarczej, a następnie jej zaprzestanie wiązało się z uprzednimi problemami finansowymi przedsiębiorstwa oraz złą kondycją finansową, która prowadziła
w konsekwencji do powstania określonych zobowiązań i stanowiła podstawę obowiązków po stronie niewypłacalnego przedsiębiorcy.

W bardzo wielu przypadkach wcześniejsze prowadzenie działalności gospodarczej oraz nieogłoszenie upadłości w zakreślonych prawem terminach sprawia, iż w przyszłości wielce utrudnionym będzie ogłoszenie upadłości jako konsument. Dla sądu rozstrzygającego sprawę bankructwa konsumenta kluczową kwestią będzie określenie, czy likwidacja działalności gospodarczej odbyła się w odpowiedni sposób i bez pokrzywdzenia wierzycieli, czyli
z zachowaniem należytej staranności. Składając wniosek o ogłoszenie upadłości konsumenckiej Sąd zweryfikuje, czy w ciągu ostatnich dziesięciu lat od momentu złożenia wniosku na dłużniku nie ciążył ewentualny obowiązek złożenia wniosku o upadłość przedsiębiorcy. Należy podkreślić, iż częstym błędem jest natychmiastowe zamknięcie działalności gospodarczej, która popadła
w problemy finansowe bez złożenia wniosku o ogłoszenie upadłości jako przedsiębiorca,
a następnie próba ogłoszenia upadłości jako konsument. Jednakże korzyści związane
z ogłoszeniem upadłości są bardzo duże bowiem po ewentualnym ogłoszeniu upadłości konsumenckiej byłego przedsiębiorcy umorzenie długów obejmie zarówno długi „prywatne”, jak
i pochodzące z działalności gospodarczej i może również obejmować zobowiązania publicznoprawne np. wobec Zakładu Ubezpieczeń Społecznych, czy też Urzędów Skarbowych.

Istotnym jest także, iż w przypadku złożenia wniosku o upadłość przedsiębiorcy
w określonych prawem przepisach może go złożyć także wierzyciel np. kontrahent, który nie otrzymał zapłaty. Zdecydowanie należy podkreślić, iż prawo złożenia wniosku
o ogłoszenia upadłości konsumenckiej jest niejako jego przywilejem, a złożenie wniosku
o ogłoszenie upadłości przedsiębiorcy obowiązkiem, którego zaniedbanie rodzi szereg negatywnych konsekwencji prawnych.

Zgodnie z Art. 8. 1. u.p.u wierzyciel może złożyć wniosek o ogłoszenie upadłości osoby fizycznej, która była przedsiębiorcą, także po zaprzestaniu prowadzenia przez nią działalności gospodarczej, jeżeli od dnia wykreślenia z właściwego rejestru nie upłynął rok. Natomiast zgodnie z art. 9 ustawy p.u wierzyciel może złożyć wniosek o ogłoszenie upadłości osoby fizycznej, która faktycznie prowadziła działalność gospodarczą, nawet wówczas gdy nie dopełniła obowiązku jej zgłoszenia we właściwym rejestrze, jeżeli od dnia zaprzestania prowadzenia działalności nie upłynął rok. Wartym zauważenia jest, iż postępowanie upadłościowe wszczęte na wniosek wierzyciela w stosunku do dłużnika, który był przedsiębiorcą toczy się w ramach przepisów dotyczących upadłości osoby fizycznej nieprowadzącej działalności gospodarczej.

Odmienna sytuacja zachodzi w przypadku ogłoszenia upadłości likwidacyjnej przedsiębiorcy (osoby fizycznej), który również może starać się o oddłużenie. Przepisy odnoszące się do postępowania upadłościowego przedsiębiorców, a konkretnie art. 369 ust. 1 ustawy prawo upadłościowe, dopuszczają możliwość złożenia wniosku o ustalenie planu spłaty wierzycieli
i umorzenie pozostałej części zobowiązań, które nie zostały zaspokojone w postępowaniu upadłościowym. Umorzeniu podlegają wierzytelności, które zostały ujęte na liście, a także te niezgłoszone pod warunkiem, że zostały potwierdzone dokumentami upadłego przedsiębiorcy. Przy ustalaniu planu spłaty wierzycieli sąd bierze pod uwagę możliwości zarobkowe upadłego, koszty utrzymania jego oraz osób pozostających na jego utrzymaniu – w tym m.in. potrzeby mieszkaniowe.

Kiedy powstaje stan niewypłacalności?

Data niewypłacalności to moment, w którym dłużnik nie dokonał zapłaty na rzecz drugiego innego wierzyciela w terminie wymagalności - czyli brak płatności drugiej najdawniej wymagalnego zobowiązania pieniężnego. Z upływem 3 miesięcy od tego momentu domniemanie się, że taki dłużnik jest niewypłacalny (art. 11 ust. 1a p.u.).

Zgodnie z ustawowym domniemaniem, do utraty tej zdolności dojdzie, gdy opóźnienie
w spłacie przekracza trzy miesiące. Istotną przesłanką jest także fakt, że nic nie wskazuje na to, że nasza sytuacja finansowa ulegnie polepszeniu.

Jeżeli chodzi o przedsiębiorców, dla zaistnienia stanu niewypłacalności, przesłanki mogą ukształtować się także w odmienny sposób. Nastąpi to, gdy opóźnienie w płatności przekracza trzy miesiące lub długi przekroczą wartość majątku przedsiębiorcy, a stan taki utrzymuje się nieprzerwanie przez okres co najmniej 24 miesięcy – co odnosi się głównie do spółek kapitałowych- spółki z ograniczoną odpowiedzialnością i spółki akcyjnej. Nie ma to natomiast zastosowania do spółek osobowych, czyli jawnej, partnerskiej, komandytowej i komandytowo- akcyjnej.

Ważne! Bardzo istotnym jest określenie momentu Należy dokładnie określić moment zaistnienia niewypłacalności, gdyż od tego czasu biegnie 30-dniowy termin na złożenie wniosku
o ogłoszenie upadłości!

Kiedy zobowiązania pieniężne przekraczają wartość majątku? Dzieje się tak wówczas, gdy bilans naszych długów przekracza wartość aktywów. Dokonując obliczeń, pomija się takie składniki majątku, które nie wchodzą do masy upadłości, np. przedmioty należące do osób trzecich. Do długów natomiast, nie wlicza się ani zobowiązań przyszłych, ani zobowiązań pod warunkiem zawieszającym, czyli takich, co do których nie jesteśmy pewni, że dojdą do skutku. Ponadto, nie mogą to być zobowiązania sporne, czyli takie, w stosunku do których podniesiono zarzuty, czy istnieją. Przy obliczeniach pominiemy także zobowiązania wobec wspólnika albo akcjonariusza z tytułu pożyczki lub innej czynności prawnej.

Plusy upadłości konsumenckiej

  • oddłużenie

  • istnieje możliwość spłaty tylko części długów, które zostaną rozłożone na raty,

  • postępowanie egzekucyjne zostaje umorzone,

  • zawieszenie windykacji,

  • możliwość otrzymania środków na wynajem lokalu mieszkalnego – następuje to wówczas, gdy jego własny lokal mieszkalny lub dom zostaje zajęty,

  • możliwe jest zawarcie porozumienia z wierzycielami,

  • dochodzi do wykreślenia z rejestru dłużników, który jest prowadzony przez Krajowy Rejestr Sądowy,

  • komfort psychiczny, możliwość „nowego startu”

Rola Syndyka w postępowaniu upadłościowym oraz restrukturyzacyjnym

Syndyk to osoba fizyczna prowadząca postępowanie upadłościowe przede wszystkim w zakresie spieniężenia majątku osoby upadłej. W świetle art. 51 ust 1 pkt 6 PUiN, co do zasady powołanie syndyka następuje w postanowieniu o ogłoszeniu upadłości. Syndyka powołuje Sędzia – Komisarz. Po ogłoszeniu upadłości przez sąd syndyk pełni rolę administratora, który sprawuje kontrolę nad majątkiem wchodzącym w skład masy upadłościowej. Rolą syndyka w postępowaniu upadłościowym jest przeprowadzenie likwidacji majątku dłużnika, w związku z czym syndyk powinien objąć cały majątek upadłego. Do obowiązków syndyka należy jak najlepsze zabezpieczenie majątku upadłego w celu uchronienia go przed zniszczeniem oraz niejako wyjścia z masy upadłościowej mogącego powstać na skutek zaboru mienia przez osoby trzecie. Wobec czego syndyk może np. wynająć odpowiednie pomieszczenie do przechowywania pozostałego mienia.

Syndyk zarządza majątkiem upadłego, wobec czego jest uprawniony do wykonywania czynności quasi przysługujących właścicielowi rzeczy w celu jak najlepszego zadbania o majątek i umożliwienia spieniężenia go po jak najkorzystniejszych cenach. Następnie syndyk zajmuje się likwidacją majątku. Aby uczynić powyższe, syndyk dokonuje spisu inwentarza i oszacowuje masę upadłości na podstawie wpisów w księgach upadłego oraz dokumentów bezspornych oraz układa plan likwidacyjny tzn. ustala w jaki sposób zostanie sprzedany majątek upadłego.

Wartym podkreślenia jest, iż sprawach dotyczących masy upadłości syndyk dokonuje czynności na rachunek upadłego, lecz w imieniu własnym. Po zakończeniu działalności syndyk składa sedziemu-komisarzowi sprawozdanie ostateczne obejmujące sprawozdanie ze swoich czynności oraz sprawozdanie rachunkowe.

Syndyk w celu zadbania o jak najlepszy interes wierzycieli podejmuje szereg czynności, aby jak najlepiej i najpełniej poinformować wierzycieli o toczącym się postępowaniu, np. dokonując ujawnienia postępowania w księgach wieczystych, zawiadamiając wierzycieli, wzywając organy administracji publicznej do udzielenie stosownych danych, wzywając dłużników upadłego, kontrahentów do wydania mu środków i towarów

Kto może zostać syndykiem?

Rolę syndyka w postępowaniu upadłościowym może pełnić wyłącznie osoba posiadająca licencję doradcy restrukturyzacyjnego. W obecnym stanie prawnym licencję doradcy restrukturyzacyjnego, która upoważnia do pełnienia funkcji syndyka może uzyskać wyłącznie osoba, która:

  • legitymuje się obywatelstwem jednego z krajów Unii Europejskiej, Konfederacji Szwajcarskiej albo jednego z państw członkowskich EFTA,

  • posługuje się polszczyzną w stopniu pozwalającym na wykonywanie czynności syndyka, nadzorcy lub zarządcy,

  • ma pełną zdolność do czynności prawnych,

  • posiada wyższe wykształcenie (stopień magistra) zdobyte w Polsce lub odpowiadający magistrowi stopień uzyskany na studiach zagranicznych,

  • nie figuruje w rejestrze niewypłacalnych dłużników KRS,

  • przez przynajmniej 3 lata zarządzała majątkiem upadłego, przedsiębiorstwem albo wydzieloną częścią przedsiębiorstwa w okresie 15 lat przed złożeniem wniosku o licencję doradcy restrukturyzacyjnego,

  • posiada nieposzlakowaną opinię,

  • nie była karana za przestępstwa lub przestępstwa skarbowe,

  • nie jest podejrzana ani oskarżona o popełnienie przestępstwa skarbowego lub przestępstwa ściganego z oskarżenia publicznego,

  • nie ma przeciwwskazań zdrowotnych dowykonywania zawodu syndyka,

  • z pozytywnym wynikiem złożyła egzamin przed powołaną przez Ministra Sprawiedliwości Komisją Egzaminacyjną.

Upadłość konsumencka małżonków

Niestety w obecnie obowiązującym systemie prawnym nie jest możliwe złożenie jednego włosku o upadłość przed obydwu małżonków i jedną z najbardziej postulowanych zmian
w ustawie prawie upadłościowe i naprawczym jest wprowadzenie wspólnej upadłości konsumenckiej małżonków. Jest to niezwykle zasadne z uwagi na fakt, iż większość małżeństw prowadzi wspólny domowy budżet i wspólnie zaciąga zobowiązania. Fakt, iż jeden z małżonków przeprowadzi upadłość konsumencką i część zobowiązań zostanie umorzona nie wpływa zaś na zakres odpowiedzialności drugiego, wobec czego koniecznym jest ogłoszenie upadłości również, co do drugiego małżonka, który wspólnie zaciągał zobowiązania. Zgodnie z treścią art. 124 ustawy prawo upadłościowe

i naprawcze z dniem ogłoszenia upadłości jednego z małżonków powstaje między małżonkami rozdzielność majątkowa, o której mowa w art. 53 § 1 ustawy z dnia 25 lutego1964 r. – Kodeks rodzinny i opiekuńczy (Dz. U. Nr 9, poz. 59, z późn.zm.). W sytuacji kiedy małżonkowie pozostawali w ustroju wspólności majątkowej, majątek wspólny małżonków wchodzi do masy upadłości – co sprawia, iż jego podział jest niemożliwym. Majątek wspólny wchodzi do masy upadłości w takim stanie, w jakim się znajduje w dacie wydania przez sąd postanowienia w przedmiocie ogłoszenia upadłości.

Małżonek upadłego może dochodzić w postępowaniu upadłościowym należności z tytułu udziału w majątku wspólnym, zgłaszając tę wierzytelność sędziemu komisarzowi.
W oparciu o art. 219 k.p.c. w zw. z art. 35 p.u.n. Małżonkowie mogą wnosić o możliwość wspólnego rozpoznania sprawy, jednakże dotyczy to jedynie postępowania w przedmiocie rozpoznania wniosku o ogłoszenie upadłości konsumenckiej. Następnie po ogłoszeniu upadłości konsumenckiej postępowanie będzie prowadzono osobno dla każdego
z małżonków. Wobec czego zostają wydane odrębne postanowienia w przedmiocie powołania syndyka, następnie są sporządzane odrębne opisy i oszacowania, listy wierzytelności i plany podziału. W chwili obecnej sądy z uwagi na brak odpowiednich narządzi prawnych kierują się racjonalnym rozumowaniem wyznaczając dla każdego
z małżonków syndyka w tej samej osobie, sędziego – komisarza w tych samych osobach, prowadząc równoległą likwidację mas upadłości oraz odpowiednie dostosowując plany spłat.

Warto również zaakcentować, iż jeżeli małżonkowie zaciągnęli długi wspólnie to umorzenie zobowiązań wobec upadłego i jego „oddłużenie” nie wpłynie na zakres odpowiedzialności drugiego małżonka, wobec czego małżonek, który nie złożył wniosku
o ogłoszenie upadłości nie odniesie korzyści z oddłużenia współmałżonka.

Zgoła odmiennie wygląda sytuacja, gdy gdy tylko wobec jednego z małżonków jest prowadzone postępowanie upadłościowe, a drugi drugi małżonek nie pozostaje współdłużnikiem, a majątek wspólny wchodzi do Masy Upadłości. Wówczas małżonek nie będący dłużnikiem winien zgłosić do swoją wierzytelność z tytułu swojego udziału
w majątku wspólnym, które będą zaliczane do kategorii drugiej zaspokojenia wierzycieli.

Podsumowując powyższe rozważania wielce zasadnym i potrzebnym w świetle utrwalonej praktyki instytucji umożliwiającej prowadzenie postępowania upadłościowego na każdym etapie wobec małżonków, które mogłoby bazować np. na rozwiązaniach stosowanych obecnie wobec wspólników spółki cywilnej art. 215 ust 1 p.u.n.

Odpowiedzialność karna za wyprowadzenie majątku, ukrywanie przed wierzycielem i uniemożliwianie skutecznej egzekucji.

Chcąc chronić wierzycieli przed nieuczciwymi praktykami ustawodawca spenalizował działania dłużników mogące doprowadzić w niezgodny z prawem sposób do udaremnienie skutecznej egzekucji. Zgodnie z art. 300. § 1. k.k. „kto w razie grożącej mu niewypłacalności lub upadłości, udaremnia lub uszczupla zaspokojenie swojego wierzyciela przez to, że usuwa, ukrywa, zbywa, darowuje, niszczy, rzeczywiście lub pozornie obciąża albo uszkadza składniki swojego majątku podlega karze pozbawienia wolności do lat 3”. Dodać należy, iż już nieuczciwe działania dłużnika podjęte w celu „ochrony” majątku jeszcze przed uzyskaniem tytułu wykonawczego przez wierzyciela również są zachowaniami, które wyczerpują znamiona przestępstwa z art. 300.k.k Wystarczy bowiem, iż dłużnik ma świadomość, iż egzekucja niebawem nastąpi,
a postępowanie o zapłatę danej należności jest w toku.

Następnie należy wskazać, iż przewidziane w art. 300 §2 k.k. jest przestępstwem skutkowym, czyli zależy od dokonania określonej czynności na skutek określonego działania bądź zaniechania. Powyższy pogląd zgodnie jest prezentowany jest
w judykaturze (por. wyroki Sądu Najwyższego z dnia 18 października 1999 r., OSNPiPr 2000, z. 2, poz. 8; oraz z dnia 27 lutego 2002 r., V KKN 83/00, niepubl.). Określone w art. 300 §2 k.k. zachowanie dłużnika, mające na celu udaremnienie wykonania orzeczenia sądu, w istocie sprowadza się do udaremnienia lub uszczuplenia zaspokojenia swojego wierzyciela. Zwrot ,,udaremnia lub uszczupla zaspokojenie swojego wierzyciela” wskazuje na użycie czasowników ,,udaremnić" i ,,uszczuplić" w trybie dokonanym. Wykładnia gramatyczna przemawia więc za uznaniem, że omawiany zwrot oznacza wymóg wypełnienia przez dłużnika, którego zamiarem jest udaremnienie wykonania orzeczenia sądu lub innego organu państwowego, w odniesieniu do zaspokojenia wierzyciela znamion skutku wyrażonych w słowach ,,udaremnia" lub ,,uszczupla”. (Postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 4 listopada 2002 roku III KK 283/02). Zgodnie z cytowanym orzeczeniem należy wskazać, iż w piśmiennictwie przeważa pogląd, że określony w art. 300 §2 k.k. cel działania dłużnika ukierunkowany jest wyłącznie na udaremnienie wykonania orzeczenia sądu lub innego organu państwowego i nie rozciąga się na ,,udaremnienie lub uszczuplenie zaspokojenia swojego wierzyciela". Określenie w przepisie znamion typu czynu zabronionego wskazuje zatem, że kryminalizacja zawężona została do tych tylko postaci udarem-niania przez dłużnika egzekucji, które prowadzą do skutku w postaci udaremnienia lub uszczuplenia zaspokojenia wierzyciela.  OWIENIE SN - III KK 283/02 OSTANOWIENIE SN - III KK 283/02

Karalność przestępstw opisanych w komentowanym przepisie art. 300§1 k.k. ustaje po upływie 5 lal, a po upływie 10 lat w przypadku art. 300 §2 k.k bądź też po 15 latach
w przypadku przestępstwa określonego w art. 300§3 k.k od jego popełnienia. Jednakże, jeżeli w okresie tym wszczęto postępowanie karne, karalność ustanie dopiero z upływem 10 lat od zakończenia tego okresu, czyli ulega automatycznemu wydłużeniu o kolejne
10 lat w przypadku każdego z wyżej wymienionych przestępstw.

Na marginesie należy wskazać, iż w przypadku skazania dłużnika na karę pozbawienia wolności w zawieszeniu i równoczesne zobowiązanie go do naprawy wyrządzonej szkody, zawieszenie wykonania kary pozbawienia wolności jest niezwykle skutecznym narzędziem w rękach pokrzywdzonego, czy wierzyciela. Wierzyciel w przypadku uchylana się skazanego dłużnika od obowiązku naprawienia szkody w sposób celowy i uporczywy może złożyć w okresie próby (oraz 6 miesięcy po jego upływie) wniosek o zarządzenie wobec dłużnika kary pozbawienia wolności. Perspektywa więzienia w praktyce działa niezwykle mobilizująco na dłużników
i w znaczący sposób wpływa na skuteczność egzekucji.

Odpowiedzialność członków zarządu w razie bezskuteczności egzekucji przeciwko SP. z o.o.

Zgodnie z art. 299 § 1 k.s.h jeżeli egzekucja przeciwko spółce okaże się bezskuteczna, członkowie zarządu odpowiadają solidarnie za jej zobowiązania. Egzekucja wobec spółki jest bezskuteczna co do zasady w sytuacji uprzedniego uprzedniego uzyskania tytułu egzekucyjnego przeciwko spółce i prowadzenia egzekucji, która finalnie okaże się bezskuteczna z uwagi na brak majątku umożliwiającego zaspokajanie wierzycieli. Jednakże nie jest to odpowiedzialność „bezwzględna”. Bowiem zgodnie z art.
299 § 2.k.s.h Członek zarządu może się uwolnić od odpowiedzialności, o której mowa
w §1, jeżeli wykaże, że we właściwym czasie zgłoszono wniosek o ogłoszenie upadłości lub w tym samym czasie wydano postanowienie o otwarciu postępowania restrukturyzacyjnego albo o zatwierdzeniu układu w postępowaniu w przedmiocie zatwierdzenia układu, albo że niezgłoszenie wniosku o ogłoszenie upadłości nastąpiło nie z jego winy, albo że pomimo niezgłoszenia wniosku o ogłoszenie upadłości oraz niewydania postanowienia o otwarciu postępowania restrukturyzacyjnego albo niezatwierdzenia układu w postępowaniu w przedmiocie zatwierdzenia układu wierzyciel nie poniósł szkody. Koniecznym do prowadzenia postępowania w trybie art. 299 §1 k.s.h jest uprzednio uzyskanie tytułu wykonawczego przeciwko spółce. Poza sytuacją w której przed uzyskaniem tytuły wykonawczego przeciwko spółce nastąpiła utrata jej bytu prawnego (wyrok Sądu Najwyższego z dnia 13 grudnia 2006 r., II CSK 300/06).

Dodatkowo należy również wskazać, iż przesłankami odpowiedzialność przewidzianej
w art.299 § 1 k.s.h. są zobowiązania istniejące wobec spółki z o.o. w czasie,
w którym dana osoba była członkiem zarządu spółki, wobec czego niejako oczywistym jest, iż członek zarządu nie może ponosić odpowiedzialności za zobowiązania powstałe
w przyszłości po rezygnacji z funkcji członka zarządu (niezależnie od tego czy nadal figuruje jeszcze w Krajowym Rejestrze Sądowym) bowiem z uwagi na utratę swojej funkcji nie miała wpływu na prowadzenie spraw spółki. Członkowie zarządu ponoszą odpowiedzialność na podstawie art. 299 ksh od momentu powołania ich zarządu, czyli podjęcia uchwały w tym przedmiocie, a nie wpisu do Krajowego Rejestru Sądowego.

Odpowiedzialność członków zarządu na podstawie art. 299§ k.s.h jest odpowiedzialnością odszkodowawczą deliktową, co od wielu lat zostało ugruntowanym w orzecznictwie Sądu najwyższego np. „uchwałę składu 7 sędziów Sądu Najwyższego z 7 listopada 2008 r., III CZP 72/08, uchwałę Sądu Najwyższego z 7 grudnia 2006 r., III CZP 118/06, wyrok Sądu Najwyższego z 6 lipca 2007 r., III CSK 2/07, wyrok Sądu Najwyższego z 23 października 2008 r., V CSK 130/08, wyrok Sądu Najwyższego z 2 października 2008 r.

Warto również wskazać, iż odpowiedzialności na podstawie art. 299 ksh nie podlegają członkowie rady nadzorczej, komisji rewizyjnej, bądź prokurenci albo pełnomocnicy prowadzący sprawy spółki. Inaczej Odpowiedzialność na podstawie art. 299 ksh oprócz członków zarządu ponoszą także likwidatorzy, (uchwała 7 sędziów Sądu Najwyższego
z dnia 28 stycznia 2010 r., III CZP 91/09).

Nie znalazłeś odpowiedzi?

Gorąco zapraszamy do skorzystania z poniższego formularza kontaktowego.

Wyrażam zgodę na przetwarzanie moich danych osobowych podanych w formularzu kontaktowym przez  ReValue Sp. z o.o., w celu otrzymania odpowiedzi na zadane pytanie.

Podanie danych jest dobrowolne. Dane osobowe przetwarzane będą doraźnie w celu udzielenia informacji, o które zostanie poproszony administrator – na podstawie art. 6 ust. 1 lit. f) ogólnego rozporządzenia o ochronie danych osobowych. Pełne informacje o zasadach przetwarzania przez nas danych osobowych dostępne są w zakladce RODO .